کینتسوگی؛ وقتی ترک‌ها طلایی می‌شوند

ظرفی که می‌شکند معمولاً یا دور انداخته می‌شود یا چنان چسب می‌خورد که جای شکستگی‌اش دیده نشود. در ژاپن راه دیگری هم هست: ترک‌ها را با طلا پر می‌کنند تا دیده شوند. به این هنر کینتسوگی (金⁠継⁠ぎ) می‌گویند، یعنی «پیوند طلایی».

داستان یک کاسهٔ چای

مشهورترین روایت دربارهٔ پیدایش کینتسوگی به قرن پانزدهم میلادی برمی‌گردد. می‌گویند آشیکاگا یوشیماسا، شوگون ژاپن، کاسهٔ چای سلادون چینی محبوبش را برای تعمیر به چین فرستاد. کاسه با چند بست فلزی زمخت برگشت و همین ترمیم زشت، صنعتگران ژاپنی را به فکر راهی زیباتر انداخت.

این روایت را بیشتر باید افسانه دانست؛ ژاپنی‌ها از دیرباز با لاک درخت لاک، که «اوروشی» نام دارد، ظرف‌ها را می‌چسباندند و می‌پوشاندند. اما ترمیم با طلا در همان دوران و هم‌زمان با رونق مراسم چای به هنری ارزشمند تبدیل شد. می‌گویند برخی مجموعه‌داران چنان شیفتهٔ آن شدند که ظرف‌های گران‌بها را عمداً می‌شکستند تا با طلا ترمیم شوند.

کاسهٔ چای سلادون، چین، قرن سیزدهم میلادی؛ لب‌پریدگی لبه‌اش با لاک طلا پر شده است.

ترمیم با طلا چطور انجام می‌شود؟

کینتسوگی کار صبر است و ترمیم یک ظرف ممکن است چند هفته تا چند ماه طول بکشد:

1. چسباندن: تکه‌ها با اوروشی که با آرد مخلوط شده، به هم چسبانده می‌شوند.
2. پر کردن: جای خالی و لب‌پریدگی‌ها با خمیری از لاک و پودر سنگ پر و صاف می‌شود.
3. لایه‌های لاک: چند لایهٔ نازک لاک روی خط ترمیم کشیده می‌شود. اوروشی در هوای خشک سفت نمی‌شود؛ هر لایه چند روز در جعبه‌ای مرطوب می‌ماند تا سخت شود.
4. طلا: روی آخرین لایه، که هنوز کمی چسبناک است، پودر طلا پاشیده می‌شود و پس از سخت شدن، صیقل می‌خورد.

به جای طلا گاهی نقره یا پلاتین هم به کار می‌رود. اگر تکه‌ای گم شده باشد، جایش را با لاک و طلا می‌سازند یا با تکه‌ای از ظرفی دیگر؛ روشی که «یوبیتسوگی» نام دارد و از دو ظرف، ظرفی تازه می‌سازد.

کوزهٔ چای شیگاراکی، ژاپن، قرن هفدهم میلادی؛ ترک‌های بدنه‌اش با لاک طلا ترمیم شده است.

زیبایی ناکامل

کینتسوگی از نگاهی می‌آید که ژاپنی‌ها به آن «وابی‌سابی» می‌گویند: پذیرفتن گذر زمان و دیدن زیبایی در چیزهای ساده، کهنه و ناکامل. خط‌های طلایی تاریخچهٔ ظرف را پنهان نمی‌کنند، آن را روایت می‌کنند؛ و چون هیچ دو شکستگی‌ای یکسان نیست، هر ظرف ترمیم‌شده نقشی یگانه پیدا می‌کند.

مفهوم دیگری هم در کار است: «موتاینای»، یعنی دریغ از هدر رفتن چیزی که هنوز ارزش دارد. ظرفی که سال‌ها سر سفره بوده، با یک شکستگی از زندگی و خاطره‌ها بیرون نمی‌رود.

امروز کینتسوگی از کارگاه‌های ژاپن فراتر رفته و به استعاره‌ای آشنا تبدیل شده است: آسیب‌ها بخشی از داستان ما هستند و می‌توانند ما را زیباتر و استوارتر کنند.

اگر بخواهید در خانه امتحان کنید

• ترمیم سنتی با اوروشی کار استادکار است. لاک خام پیش از سخت شدن پوست را به‌شدت حساس می‌کند و کار با آن دستکش و تجربه می‌خواهد.
• بسته‌های آمادهٔ کینتسوگی معمولاً به جای اوروشی چسب اپوکسی و پودر طلایی‌رنگ دارند. سریع‌اند و برای ظرف‌های تزئینی مناسب، اما بیشترشان برای تماس با غذا ساخته نشده‌اند؛ ظرفی را که با آن‌ها ترمیم می‌کنید فقط برای دکور به کار ببرید.
• ظرفی را که با طلا ترمیم شده در مایکروویو نگذارید و آن را با دست و آب ولرم بشویید، نه در ماشین ظرف‌شویی.

چینی و فلز در ظروف NC

ما هم در ان‌سی هوم دکور دلبستهٔ همنشینی چینی و فلز هستیم: بدنهٔ چینی عاجی با نقش‌های ظریف، کنار پایه‌های برنزی. برای این‌که ظرف‌های چینی‌تان سال‌ها سالم بمانند:

• آن‌ها را با دست و آب ولرم بشویید و از اسکاچ و شوینده‌های زبر دوری کنید.
• ظرف داغ را یک‌باره در آب سرد نگذارید؛ تغییر ناگهانی دما چینی را ترک می‌دهد.
• هنگام چیدن ظرف‌ها روی هم، بینشان دستمال یا نمد بگذارید.

اگر سفارشی آسیب‌دیده به دستتان رسید، طبق شرایط مرجوعی پیگیری می‌کنیم. ظروف پایه‌دار و آباژورهای ما را در فروشگاه ببینید.

عکس‌ها از مجموعهٔ آزاد موزهٔ هنر متروپولیتن نیویورک (مالکیت عمومی). عکس بالای صفحه: کاسهٔ چای راکوی قرمز، ژاپن، قرن هجدهم میلادی، با ترمیم لاک طلا.